بررسی ضربالمثل در زبان فارسی از دیدگاه کنشهای گفتاری سرل
کلمات کلیدی:
ضربالمثل فارسی, کنش گفتاری, نظریه سرل, تحلیل محتوا, زبانشناسی کاربردیچکیده
ضربالمثلها به عنوان بخش جداییناپذیری از میراث فرهنگی و زبانی هر جامعه، نقش بسزایی در انتقال دانش، ارزشها و هنجارها ایفا میکنند. با وجود اهمیت این ساختارهای زبانی، پژوهشهای محدودی به تحلیل جامع کارکردهای گفتاری آنها، بهویژه بر اساس چارچوب نظری کنشهای گفتاری جان سرل، در زبان فارسی پرداختهاند. هدف این پژوهش، تحلیل و طبقهبندی کنشهای گفتاری (اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی) در مجموعهای از ضربالمثلهای فارسی و شناسایی فراوانی و توزیع آنها بود تا درک عمیقتری از ماهیت ارتباطی و کارکردهای غالب ضربالمثلها در این زبان حاصل شود. این مطالعه از نوع کیفی- کمی بوده و با رویکرد تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه آماری پژوهش را ضربالمثلهای فارسی تشکیل میدهند و یک نمونه هدفمند شامل ۳۰۰ ضربالمثل از منابع معتبر (از جمله امثال و حکم دهخدا و فرهنگ دوازده هزار ضربالمثل فارسی شکورزاده) انتخاب و مورد بررسی قرار گرفت. دادهها پس از فیشبرداری، بر اساس تعاریف پنجگانه کنشهای گفتاری سرل، به دقت طبقهبندی و کدگذاری شدند. سپس، فراوانی مطلق و درصدی هر دسته محاسبه گردید. علاوه بر تحلیل کمی، تحلیل کیفی نمونههای منتخب نیز برای تبیین عمیقتر هر کنش انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که در میان ۳۰۰ ضربالمثل فارسی بررسی شده، کنشهای اظهاری (۲۰۰ مورد، 67/66%) بیشترین فراوانی را به خود اختصاص دادند که عمدتاً به بیان حقایق و توصیف واقعیتها میپردازند. پس از آن، کنشهای ترغیبی (۶۶ مورد، 22%) قرار گرفتند که نقش کلیدی در نصیحت، هشدار و جهتدهی به رفتار مخاطب دارند. کنشهای عاطفی (۲۹ مورد، 67/9) نیز به ابراز حالتهای روانی و احساسات گوینده اختصاص داشتند. در مقابل، کنشهای تعهدی (۵ مورد، ۱.۶۷%) فراوانی بسیار پایینی داشتند که بیشتر به اصول اخلاقی مربوط به عهد و پیمان اشاره میکنند تا ایجاد تعهد مستقیم. هیچگونه کنش اعلامی (۰ مورد، ۰%) در میان ضربالمثلهای فارسی شناسایی نشد، که این امر به دلیل ماهیت عمومی و فقدان قدرت نهادی ضربالمثلها است. این مطالعه نشان میدهد که ضربالمثلهای فارسی عمدتاً در خدمت کارکردهای توصیفی (اظهاری) و هدایتگر (ترغیبی) هستند و در مقایسه، کمتر برای ابراز مستقیم احساسات یا ایجاد تعهدات فردی به کار میروند و فاقد قابلیتهای تغییردهنده واقعیت (اعلامی) هستند.
دانلودها
مراجع
1. Khayyerabadi R, Sameni S. Foundations of Linguistics. Tehran: Farhang; 2016.
2. Rash Ahmadi R, Shahmoradi E. Educational and Moral Kurdish Proverbs. Journal of Iranian Folk Culture. 2007(10).
3. Kazemi F. An Inquiry into Nahj al-Balagha from the Linguistic Perspective of Speech Act Theory. Sahifeh Mobin. 2015;20(55):7-38.
4. Kazemi F, Jamshidi S. Speech Act Theory in Persian and English. 1st ed. Tehran: Dastan; 2016.
5. Sharifrad A. An Intercultural Comparative Study on Persian and American Embodiment Proverbs Including Double Sensory Organs. Proverbium. 2024;41(1):73-100.
6. Okotori EB. A Pragmatic Analysis of Selected Kolokuma Proverbs. GPH-International Journal of Educational Research. 2022;5(09):32-8.
7. Makoy JL. A Pragmatic Analysis of the Speech Act of Advice in Yaka Proverbs. International Journal of Linguistics & Communication. 2022;10(1):1-12.
8. Klégr A. Proverbs as Speech Acts in English and Czech. Acta Universitatis Carolinae - Philologica. 2013;3:7-29.
9. Ashipu KBC, Amende C. Proverbs as Circumstantial Speech Acts. Research on Humanities and Social Sciences. 2013;3(7).
10. Sharifi S, Ebrahimi S. Assessing Speech Acts of Curses and Prayers in Persian. Theory and Practice in Language Studies. 2012;2(9):1911-6.
11. Aghagolzadeh F. Critical Discourse Analysis: The Evolution of Discourse Analysis in Linguistics. Tehran: Elmi va Farhangi; 2006.
12. Sajedi A. History of Kurdish Literature. 1st ed. Sardasht: Ma'arif; 2002.
13. Hosseini Masoum M, Radmard A. The Impact of Spatio-Temporal Context on Speech Act Analysis: A Frequency Comparison of Speech Acts in Meccan and Medinan Surahs of the Holy Quran. Language Related Research (Jostārhā-ye Zabānī). 2015;6(3):65-92.
14. Namdari I, Ebadi Z. Discourse Analysis of Glad Tidings (Bisharat) in the Quran. Linguistic Researches of the Holy Quran. 2017;6(2):217-36.
15. Najafi Ivaki A, Rasulnia AH, Kaveh Noshabadi A. Textological Analysis of the Shiqshiqiyya Sermon Based on Searle's Speech Act Theory. Research Journal of Nahj al-Balagha. 2017;5(19):1-17.
16. Abbasi M. A Study of Speech Acts in the Translation of the 30th Part of the Holy Quran Based on the Theories of Austin (1962) and Searle (1969): University of Sistan and Baluchestan; 2013.
17. Safavi K. An Introduction to Semantics. 1st ed. Tehran: Islamic Propagation Organization; 2000.
18. Safavi K. Applied Semantics. Tehran: Hamshahri; 2003.
19. Lotfipour K. An Introduction to Discourse Analysis. Journal of Linguistics. 1993;9:9-40.
20. Baj R. Investigation of Imperative Acts in the Ayat al-Ahkam of the Holy Quran Based on Austin (1962) and Searle (1979) Speech Act Theories: University of Sistan and Baluchestan; 2017.
21. Ramezanzadeh M. A Study of Speech Acts in a Selection of Contemporary Persian Plays: University of Isfahan; 2007.
22. Pahlavannezhad MR, Estehbanati L. A Study of Speech Acts in the UN Speeches of Iranian and American Presidents (2006). Journal of Foreign Language Research. 2008;51(268):1-22.
23. Shakurzadeh Bolouri I. Ten Thousand Persian Proverbs and Twenty-Five Thousand Equivalents. 1st ed. Mashhad: Astan Quds Razavi; 2010.
24. Dehkhoda AA. Proverbs and Mottos (Amthal o Hikam). 14th ed. Tehran: Amirkabir; 2007.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Shahla Hamed Mohammad (Author); Yousif Sharif Saeed
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
