بررسی تطبیقی زبان شاعرانه در داستان‏های صادق هدایت، نادر ابراهیمی و بیژن نجدی

نویسندگان

    رعنا صفی خانی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامي، خرم آباد، ايران
    سعیده ساکی انتظامی * گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامي، خرم آباد، ايران sa.entezami@iau.ac.ir
    سعیده نیازی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامي، خرم آباد، ايران

کلمات کلیدی:

 صادق هدایت, نادر ابراهیمی, بیژن نجدی, شاعرانگی, داستان

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی تطبیقی زبان شاعرانه در داستان‏های صادق هدایت، نادر ابراهیمی و بیژن نجدی می‏باشد که نویسنده به شیوه اسنادی و فن کتابخانه‏ای می‏کوشد به بررسی زبان شاعرانه در داستان‏های این سه نویسنده بپردازد. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که هر سه نویسنده از زبان شاعرانه در داستان‏های خود بهره گرفته‏اند اما میزان این بهره‏گیری به یک اندازه نمی‏باشد. داستان‏های صادق هدایت برگرفته از قدرت تخیل او می‏باشد. هدایت در داستان‏هایش تشبیهاتی را استخدام می‏کند که هنجارگریزی بیشتری دارند. یکی از مهم‏ترین انواع استعاره در آثار هدایت، استعاره مکنیه همراه با جان‏بخشی به پدیده‏های طبیعی جهان پیرامون است. نثر هدایت بخصوص در بوف کور و سه قطره خون و زنده به گور سرشار از تشبیه، اسناد مجازی، استعاره‏های رمزی و متناقض‏نما می‏باشد. همچنین استفاده از واژگان فرنگی در این داستان‏ها کم نیست. نادر ابراهیمی نیز با گزینش زبانی نرم، سایشی و تأثیرگذار و نزدیک به شعر، ظرفیت‏های درخور توجهی در داستان‏های خود ایجاد کرده است. ابراهیمی با برخورداری از ذوق و تخیل سرشار، از یک سو، با بهره‏گیری از انواع صور خیال، تصاویر نو، موسیقی کلامی و از سوی دیگر، با برجسته‏سازی‏ها و آشنایی‏زدایی‏های پیوسته و دیگر ظرفیت‏های زیبایی‏شناختی و فاصله گرفتن از زبان معمول روزمره و خودکار، در پی شیوه‏ای تازه است که می‏توان آن را زبان شاعرانه یا به عبارتی زبان شعر نامید. بیژن نجدی نیز نویسنده‏ای است که با انتشار سه مجموعه داستان کوتاه، سبکی انحصاری و متفاوت را به ظهور رسانده است. او در روایت داستان از نثری ویژه و شاعرانه بهره برده که دارای تازگی و وجه نامتعارف است. نجدی میان بیان شعری و عناصر داستانی به گونه‏ای خاص تلفیق به وجود آورده که ضمن داشتن مشخصه‏های روایی، واجد ظرفیت‏های شعری نیز هست. این امر نقشی تعیین‏کننده در تکوین کلیت کار نجدی ایفا کرده و عناصر داستان‏های او را ساختار و نظامی ویژه بخشیده است. تشبیه، استعاره بویژه از نوع مکنیه، کنایه، متناقض‏نما و حس‏آمیزی از پرکاربردترین فنون ادبی به کاررفته در داستان‏های نجدی می‏باشد. این سه نویسنده از صناعات ادبی برای تقویت اثرگذاری اندیشه‏هایشان بهره می‏گیرند. ابراهیمی و نجدی که شاعر و ترانه‏سرا نیز می‏باشند از شعر و زبان شاعرانه برای ایجاد تفنن خواننده استفاده نمی‏کنند، بلکه این ویژگی سبکی آنها است که در تمام داستان‏های آنها رواج دارد. اما به منظور مقایسه میزان کاربرد عناصر شاعرانگی در داستان باید اذعان داشت که نجدی در رتبه اول، ابراهیمی در رتبه دوم و هدایت در رتبه سوم قرار دارند. به طور کلی می‏توان گفت، این سه نویسنده با درآمیختن شعر و داستان سبک تازه‏ای در داستان‏نویسی ابداع کردند که توانستند با خلق تصاویر انتزاعی و آمیختن خیال و واقعیت، شخصیت‏بخشی به اشیاء و در عین حال پای‏بندی به عناصر و اصول داستان‏نویسی نوین افزون بر ایجاد رستاخیز در کلمات داستان خویش، جایگاه زبان را در ادبیات داستانی اعتلا بخشند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Hoghooghi M. A Review of the History of Literature and Contemporary Literature of Iran 2: Prose-Fiction. 4th ed. Tehran: Qatreh; 2000.

2. Brahani R. Modernity and Narrative in the Works of Sadegh Chubak. Adineh Monthly. 1998(128):11-3.

3. Abedini H. The Emergence of the New Novel in Iran. Gardoon Monthly. 1990;2(1):16-9.

4. Alimohammadi L, Shahouli Kouhshouri S, Malmali O. A Study of the Aesthetic and Archetypal Manifestations of Sadegh Hedayat Novel The Blind Owl. Scientific Studies of Islamic Art Studies. 2022;19(48):561-72.

5. Vahabian B, Dehghan M, Bakhshan E, Karani A. Text Worlds of Sadegh Hedayat Story The Case of Agha Bala and Sons Company Limited Based on the Cognitive Poetics Approach. Stylistics of Persian Poetry and Prose. 2021;14(66):105-29.

6. Mostali Parsa GR. Components of Postmodern Fiction in Ebrahimi Short Stories. Literary Textual Research. 2008(37):134-64.

7. Taheri FS, Asgari Z. The Poetic Language of Nader Ebrahimi in Fire without Smoke. Literary Sciences. 2017;7(11):129-55.

8. Abdollahian H. Elements of Poeticity in Najdi Stories. Alzahra University Humanities Quarterly. 2006;15/16(56/57):115-28.

9. Rostami F. A Critical Reading of Images in Bijan Najdi Stories. Literary Research. 2008;5(19):45-70.

10. Hatami H, Bastan Farsani N. A Glass Full of Music: An Essay on the Poetic Features of Bijan Najdi Fiction. Journal of Fiction Literature. 2023;12(4):103-25.

11. Razmjoo H. Literary Genres and Their Effects in the Persian Language. 3rd ed. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad; 2011.

12. Shamisa S. Stylistics of Prose. Tehran: Mitra; 2013.

13. Shafiei Kadkani MR. Music of Poetry. 19th ed. Tehran: Agah; 2019.

14. Ziadi A. What Is Poetry? Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance; 2001.

15. Mostali Parsa GR, Asadian M. Components of Postmodern Fiction in the Works of Nader Ebrahimi. Language and Literature Quarterly. 2008(37):133-64.

16. Mirabedini H. One Hundred Years of Fiction Writing in Iran. Tehran: Cheshmeh; 1998.

17. Rostami F, Keshavarz M. Mind and Its Flow in Bijan Najdi Stories. Journal of the Faculty of Literature and Humanities, Bahonar University of Kerman. 2010(27):1-20.

18. Taslimi A. Foregrounding in the Short Story Again from the Same Streets. 2012(19):17-38.

19. Tashakkori M, Rezaei Dasht-Arjaneh M, Ghasemipour G, Bakhshi M. Analysis of Narrative Structure in Bijan Najdi Stories from the Perspective of the Poetics of Modernism: With Emphasis on the Views of Charles May and Susan Ferguson. Literary Textual Research. 2016;20(70):143-68.

20. Taslimi A. Propositions in Contemporary Iranian Literature: Fiction. 2nd ed. Tehran: Ketab-e Ameh; 2009.

21. Behbahani S. Remembering Some People. Tehran: Negah; 2023.

22. Askari P. The Name of All Your Poems: The Life and Poetry of Ahmad Shamloo A. Bamdad. 4th ed. Tehran: Sales; 2018.

23. Pournamdarian T. Journey in Fog. Tehran: Zemestan; 1995.

24. Roozbeh MR. Contemporary Literature of Iran: Prose. Tehran: Roozegar; 2009.

25. Shafiei Kadkani MR. Imagery in Persian Poetry. 10th ed. Tehran: Agah; 2006.

26. Hedayat S. The Stray Dog. Tehran: Majid; 2015.

27. Hedayat S. Alaviyeh Khanom. Karaj: Alborz; 2019.

28. Hedayat S. Shadow and Light. Tehran: Idoon; 2004.

29. Hedayat S. Three Drops of Blood. Tehran: Tirgan; 2020.

30. Hedayat S. Haji Agha. Tehran: Dadar; 1999.

31. Ebrahimi N. Public Places. 6th ed. Tehran: Roozbehan; 2003.

32. Ebrahimi N. A Copy without an Original. 4th ed. Tehran: Roozbehan; 2005.

33. Ebrahimi N. The Black Millipede and Desert Stories. 4th ed. Tehran: Roozbehan; 2002.

34. Najdi B. Again from the Same Streets. Tehran: Markaz; 2012.

35. Green W. Principles of Literary Criticism. Tehran: Niloufar; 2021.

36. Najdi B. Unfinished Stories. Tehran: Markaz; 2010.

37. Omranpour MR. The Importance of Elements and Structural Features of the Word in Poetic Word Selection. Gohar-e Gooya. 2007;1(1):153-80.

38. Najdi B. The Cheetahs That Ran with Me. Tehran: Markaz; 2010.

39. Payandeh H. Short Story in Iran. Tehran: Niloufar; 2012.

40. Tolouei M. Genius or Madman. Tehran: Elm; 1999.

41. Hedayat S. Buried Alive. Tehran: Majid; 2014.

42. Vahidian Kamyar T. Badi: Persian Rhetorical Embellishment. 7th ed. Tehran: SAMT; 2016.

43. Fotouhi Roodmajani M. Rhetoric of Image. Tehran: Sokhan; 2006.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۴/۰۹/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۰۴/۰۱

بازنگری

۱۴۰۴/۰۸/۰۱

پذیرش

۱۴۰۴/۰۸/۰۶

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

صفی خانی ر. . .، ساکی انتظامی س.، و نیازی س. . . . . . . . . . . (1404). بررسی تطبیقی زبان شاعرانه در داستان‏های صادق هدایت، نادر ابراهیمی و بیژن نجدی. گنجینه زبان و ادبیات فارسی، 3(3)، 1-24. https://jtpll.com/index.php/jtpll/article/view/266

مقالات مشابه

1-10 از 64

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.