برجستهسازی و کارکردهای زیباییشناختی اغراق در منظومه کوشنامه با تکیه بر نظریه فرمالیسم روسی
کلمات کلیدی:
کوشنامه, اغراق, فرمالیسم روسی, آشناییزدایی, برجستهسازیچکیده
منظومههای حماسی بستر آفرینش تصاویری فراتر از تجربههای روزمره و ادراک حسی انسان هستند. در این میان، آرایه «اغراق» صرفاً ابزاری برای زینت کلام نیست، بلکه عاملی برای ایجاد لحن حماسی و جهانسازی متن به شمار میرود. هدف این پژوهش، تحلیل کارکردهای زیباییشناختی و فرمی اغراق در منظومه کوشنامه سروده ایرانشان بن ابیالخیر، با تکیه بر نظریه فرمالیسم روسی (بهویژه مفاهیم آشناییزدایی، برجستهسازی و هنجارگریزی معنایی) است. مسئله بنیادین پژوهش این است که شاعر چگونه از رهگذر نقض پیوندهای منطقی و مادی، ادراک مخاطب را از سطح دریافت معمولی فراتر برده و رویدادها را غریب و شگفتآور جلوه میدهد. روش پژوهش در این مطالعه، توصیفیـتحلیلی و مبتنی بر اسناد کتابخانهای است که با استخراج و دستهبندی ابیات مبالغهآمیز منظومه سامان یافته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اغراق در کوشنامه در سه لایه بنیادین عمل میکند: نخست، آشناییزدایی از مقیاسهای عینی نبرد و دگرگون ساختن ابعاد فیزیکی زمان و مکان؛ دوم، هنجارگریزی معنایی در سطوح کیهانی (انفعال و ترس اجرام فلکی)، ادراکی و حسی (سرایت ارتعاش صدا به اعماق آب و بلندای افلاک) و کمّی (وفور خون، مرگ و فرسودگی زمین)؛ و سوم، همپوشانی سازنده با سایر شگردهای بیانی مانند تشبیهات بلیغ و جاندارپنداری پدیدهها. حاصل این سازوکارها، تبدیل زبان روایت به ساختاری خودبسنده و القای فضایی پرهیبت و تقدیرناپذیر است که ذهن مخاطب را به درنگی زیباییشناختی در برابر عظمت نبردها وامیدارد.
دانلودها
مراجع
1. Koupa F, Mousavi AS. Analysis of Selected Tales from Kush-Nama Based on Vladimir Propp's Theory. Narrative Studies. 2010;1(1):103-22.
2. Eshaghi Z, Malekian E, Forouzanfar A. Reflection of Color Symbolism in Kush-Nama by Iranshan ibn Abi al-Khayr. Sacred Defense Literature Quarterly. 2021;9(1):17-36.
3. Eshaghi Z, Forouzanfar A. Analysis of Bird Symbolism in the Poems of Iranshan ibn Abi al-Khayr in the Epic Poem Kush-Nama. Ormazd Research Journal. 2022(59):130-48.
4. Malekpour Alamdari M, Rasmi S. Principles of Statecraft in the Epic Kush-Nama. Baharestan-e Sokhan. 2017;13(38):227-46.
5. Nadafi M, Motavaseli N. The Figure of Zurvan in Kush-Nama: An Allegorical Approach. Allegorical Research in Persian Language and Literature. 2016(28):103-23.
6. Rezaei Dasht-Arzheneh M. Notes on the Textual Establishment and Commentary of Some Verses of Kush-Nama. Modern Literary Studies. 2019;52(204):127-49.
7. Ghaedzadeh Khamiri MN, Gholamrezabeigi M, Hajizadeh M. Descriptive Features in the Heroic Poem Kush-Nama. Persian Language and Literature, Islamic Azad University of Sanandaj. 2022(52):198-227.
8. Daiches D. Methods of Literary Criticism. Tehran: Elmi Publications; 2015.
9. Shklovsky V. Art as Technique. Tehran: Akhtaran Publishing; 2006. p. 65-89.
10. Sojoudi F. Applied Semiotics. Tehran: Elm Publishing; 2008.
11. Shafiei Kadkani MR. The Resurrection of Words. Tehran: Sokhan Publications; 2012.
12. Hawkes T. Metaphor. Tehran: Markaz Publishing; 2001.
13. Safavi K. From Linguistics to Literature, Volume 1: Verse. Tehran: Soureh Mehr Publications; 2004.
14. Alipour M. The Structure of Contemporary Poetic Language. Tehran: Ferdows Publishing; 2008.
15. Shamisa C. A New Look at Badi'. Tehran: Mitra Publishing; 2007.
16. Homayi Ja-D. Techniques of Rhetoric and Literary Devices. Tehran: Homa Publishing; 2010.
17. Shafiei Kadkani MR. Imagery in Persian Poetry. Tehran: Agah Publications; 2007.
18. Pournamdarian T. Symbol and Symbolic Narratives in Persian Literature. Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company; 2007.
19. Fotouhi M. The Rhetoric of Image. Tehran: Sokhan Publications; 2007.
20. Brahani R. Gold in Copper: On Poetry and Poetics. Tehran: Zaryab Publications; 2001.
21. Matini J. Introduction. Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company; 1998.
22. Safa Z. Epic Poetry in Iran. Tehran: Amir Kabir Publications; 2000.
23. Aidenloo S. Unripe Citron: Twenty Essays and Critiques on the Heroic and Aesthetic Dimensions of the Shahnameh. Isfahan: Naqsh-e Mana Publications; 2007.
24. Iranshan ibn Abi a-K. Kush-Nama. Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company; 1998.
25. Todorov T. Structuralist Poetics. Tehran: Agah Publishing; 2003.
26. Jakobson R. Fundamental Trends in the Science of Language. Tehran: Hermes; 1998.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Farzaneh Dastmard

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.