بازتاب اسطورهها در شکلگیری هویت فرهنگی و اجتماعی ایرانیان؛ از شاهنامه تا عصر معاصر
کلمات کلیدی:
اسطوره, هویت فرهنگی, ادبیات ایران, جنسیت, فرهنگ عامه, بازخوانی معاصر, ناخودآگاه جمعیچکیده
پژوهش حاضر، با هدف بررسی جامع تأثیر اسطورهها بر هویت فرهنگی و اجتماعی ایرانیان، تلاش میکند جایگاه این روایتهای بنیادین را از منظر تاریخی، نظری و کارکردشناسانه تحلیل کند. اسطوره، بهمثابه یکی از کهنترین ابزارهای معنابخش جامعه بشری، نهتنها چارچوبهای بنیادین هویت فردی و ملی را میسازد بلکه در کشاکش سنت و مدرنیته بستری برای مقاومت فرهنگی و بازآفرینی معنا فراهم میآورد. این مقاله با اتکا به متون کلاسیک ادبی (مانند شاهنامه) و مطالعات معاصر علوم اجتماعی، نشان میدهد که چگونه اسطورههای ایرانی، بهویژه اسطورههای پهلوانی، نقشی محوری در شکلدهی باورها، ارزشها و الگوهای اجتماعی ایرانیان داشتهاند. در کنار تحلیل کارکردهای اسطوره در ادبیات و فرهنگ عامه، به چالشهای تفسیر اسطوره در بستر تحولات مدرن، بازخوانی معاصر و کارکردهای هویتی و جنسیتی آن پرداخته میشود. مقاله با تاکید بر ظرفیت پویای اسطورهها در مواجهه با مسائل روز، نتیجه میگیرد که اسطوره همچنان سرمایهای گفتمانی برای بازتعریف هویت و انسجام اجتماعی ایران معاصر محسوب میشود.
دانلودها
مراجع
1. Doty WG. Myth: A Handbook2000.
2. Baqeri A. Myth and Collective Iranian Identity. Tehran: Nashr-e Markaz; 2019.
3. Campbell J. The Hero with a Thousand Faces2008.
4. Barthes R. Mythologies2009.
5. Shafiei Kadkani MR. Morning Call to Prayer: A Discussion on Myth and Persian Poetry2014.
6. Razazadeh Y. The Present of Myths: A Modern Re-Reading of Iranian Myths2021.
7. Motahari-Far T. Gender-Oriented Re-Reading of Iranian Myths2022.
8. Afary J. Feminist Mythology in Modern Iran2022.
9. Yeganeh N. Myth and Collective Memory in Iran2020.
10. Shams A. Political Mythology in Contemporary Iran2021.
11. Beeman WO. Iranian Performance Traditions2011.
12. Assmann J. Cultural Memory and Early Civilization2011.
13. Spivak GC. A Critique of Postcolonial Reason1999.
14. Showalter E. The Female Malady1985.
15. Nazari M. Ethnic Myths and National Identity in Iran2021.
16. Davis D. Pantheon and Politics in the Shahnameh2007.
17. Yeganeh N. Myth, Memory, and Modern Identity in Iranian Society2019.
18. Halbwachs M. On Collective Memory1992.
19. Motahari-Far T. Women, Myths, and Feminist Re-Reading in Contemporary Iran2023.
20. Aghaie KS. The Martyrs of Karbala: Shi'i Symbols and Rituals in Modern Iran2004.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mahrdad Qafarinia (Author); Farahnaz Hoseinipanah; Masoud Kheradmandpour, Farzaneh Yusefghanbari (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
