تصویر امام علی (ع) در شعر محمدحسین آل‌یاسین و محمدحسین شهریار مطالعه‌ای تطبیقی
کلمات کلیدی:
ادبیات تطبیقی, موازنه, محمدحسین آل‌یاسین, محمدحسین شهریار, امام علی (ع), شعر دینی, مناجات, مادّه‌تاریخ, تصویرچکیده
تصویر امام علی (ع) در شعر معاصر عربی با تصویر او در شعر فارسی تفاوتی دارد که از مرز زبان می‌گذرد و به شیوۀ تصوّر می‌رسد؛ این پژوهش می‌کوشد آن را با موازنه‌ای میان قصاید علوی محمدحسین آل‌یاسین و قصیدۀ «مناجات» محمدحسین شهریار نشان دهد. روش کار توصیفی ـ تحلیلی و موازنه‌ای است و پیکرۀ آن از منابع اصلی فراهم آمده است: دو قصیدۀ «علی» و «علی أیضاً» از دیوان «العهد الثالث»، قصیدۀ «فی ذکری علی» از جلد دوم «دیوان آل یاسین»، و پانزده بیت «مناجات» از «کلیات شهریار». یافته‌ها نشان می‌دهد که شهریار تصویر را بر مقام مناجات بنا می‌کند، امام را واسطۀ میان بنده و خدا می‌شمارد و واژگان خود را از آسمان و پرنده و سایه و ابر برمی‌گیرد؛ حال آنکه آل‌یاسین تصویر را بر مقام رثا و تاریخ‌گویی استوار می‌سازد، امام را ریشه‌ای می‌بیند که در نسب و تاریخ امتداد می‌یابد و واژگانش را از آب و گیاه و نسب می‌گیرد. همچنین روشن شد که شاعر فارسی خود را تا محضر ممدوح بالا می‌برد و قصیده را با نام خویش می‌بندد، و شاعر عربی امر قدسی را به خانۀ خود فرود می‌آورد، آنجا که تصویر امام را با تصویر نوادۀ هم‌نام او درمی‌آمیزد.
دانلودها
مراجع
1. Ahmad RM. Ellipsis in the Poetry of Dr. Muhammad Husayn Al Yasin [Master’s thesis]: Ilam University; 2022.
2. Hamri ASiM. Phonological Structure and Its Effect on Rhythm and Meaning in the Poetry of Muhammad Husayn Al Yasin [Master’s thesis]: University of Kirkuk; 2019.
3. al-Marzouk AAA. The Use of Heritage and Religious Values in the Poetry of Muhammad Husayn Al Yasin: A Rhetorical Study [Doctoral dissertation]. Tehran: Shahid Beheshti University; 2025.
4. Rezaei Aa-F, Heydari T, al-Marzouk AA. The Value of Martyrdom in the Poetry of Muhammad Husayn Al Yasin: The Poem “The Eternal Husayn” as a Model—A Rhetorical Study. Nannar Journal of Humanities and Social Sciences. 2025;1(3):230-52.
5. Rezaei Aa-F, Heydari T, al-Marzouk AA. Doctrinal Issues in the Poetry of Muhammad Husayn Al Yasin: A Rhetorical Study. Journal of Humanities. 2025;16(3):6049-72.
6. al-Marzouk AAA, Rezaei Aa-F, Heydari T. Argumentative Discourse in the Poetry of Muhammad Husayn Al Yasin: The Value of Islamic Unity and the Rejection of Division as a Model. Journal of the Babylon Center for Humanities Studies. 2026;16(9).
7. Rezaei Aa-F, Heydari T, al-Marzouk AA. The Question of the Self and Its Destiny: A Reading of the Doctrinal and Philosophical Structure of Muhammad Husayn Al Yasin’s Poem “Ask about the Self”. Surr Man Raa Journal for Humanities. 2026;22(88):3899-923.
8. Zayid AA. On the Construction of the Modern Arabic Poem. 3 ed. Cairo: Ibn Sina Library; 1997.
9. Al Yasin MH. The Third Era. 2 ed. Baghdad2010.
10. Al Yasin MH. Collected Poems of Al Yasin. 3 ed. Baghdad: Dar al-Shu’un al-Thaqafiyya al-‘Amma; 1989.
11. Shahriyar MH. Collected Works of Shahriyar: Ghazals, Occasional Poems, and Quatrains. Tehran: Khayyam Bookshop; 1963.
12. al-Karbasi MS. Dictionary of Tahsini Poets. 1 ed. London: Husayni Centre for Research; 2010.
13. Shita Ia-D. Modern Persian Poetry: A Study and Selections. Cairo1982.
14. Abd Allah MH. Imagery and Poetic Structure. Cairo: Dar al-Ma‘arif; 1985.
15. Sabri SM. Poetic Chronograms Using Abjad Numerals: An Application to Examples Published for the First Time in Dakahlia Governorate. Journal of the Egyptian Heritage Society. 2022;1(1):75-88.
16. Abbas I. Trends in Contemporary Arabic Poetry. Beirut: Dar al-Shuruq; 1987.
دانلود
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 عباس عدنان عباس المرزوک (نویسنده); ابوالفضل علی رضایی; طاهره حیدری (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
