بررسی و تحلیل ساختار سبکی غزلیّات سلمان ساوجی
کلمات کلیدی:
سلمان ساوجی, ساختار سبکی, غزل, سطح زبانی, سطح ادبی, سطح فکریچکیده
غزلیات سلمان ساوجی نمود بارز پیوند سنت کهن با نوآوریهای زبانی و معنایی است که بهواسطه ساختارهای آهنگین، آرایههای خلاقانه و مضامین چندلایه، جایگاهی ممتاز در تاریخ ادبیات فارسی یافته است. این پژوهش با رویکرد سبکشناسانه، شاخصههای غزل او را در سه سطح زبانی، ادبی و فکری تحلیل کرده است. در سطح زبانی، سلمان با بهرهگیری از اوزان پرکاربردی چون رمل، هزج، مضارع و مجتث و ایجاد تعادل میان وزن و مضمون، موسیقی بیرونی دلنشینی پدید آورده است. تکرار قافیههای مردّف، واجآرایی، جناس و تصدیرهای دقیق، موسیقی درونی را تقویت کرده و ساختار نحوی خلاقانه با جابهجایی ارکان و حذفهای هدفمند، زبان را از چارچوب معیار فراتر برده است. ردیفهای فعلی، افعال مضارع و جملات چندوجهی، حس پویایی و عمق معنایی را افزایش دادهاند. در سطح ادبی، تشبیه، استعاره، کنایه، مجاز و ایهام تناسب، فضایی چندلایه و تخیلانگیز خلق کردهاند. تصاویر بدیع برگرفته از مضامین نجومی، طبیعتگرایی، اغراقهای هنری و جانبخشی به اشیا، همراه با ارجاعات عرفانی، دینی و تاریخی، بر غنای بصری و معنایی شعر افزوده است. تضادها، طباقها و آرایش موزون واژگان نیز لحن دراماتیک و اثرگذار ایجاد کردهاند. در سطح فکری، محوریت عشق در دو بعد زمینی و عرفانی، همراه با نگاه هستیشناسانه به مفاهیمی چون وصال و فراق، فناپذیری و امید، بیانگر عمق اندیشه سلمان است. معشوق همزمان مظهر جمال الهی و معشوق انسانی تصویر میشود. حضور پررنگ «من شاعر»، بیان تجربههای زیسته، تنوع لحن از تغزلی تا قلندری و اعتراضی، و تلفیق واقعگرایی با معنویت، وجه تمایز فکری او را شکل داده است. نتایج نشان میدهد که سلمان ساوجی با آمیزش هنرمندانه مؤلفههای زبانی، ادبی و فکری، سبک منسجمی آفریده که ضمن وفاداری به غزل کلاسیک، نوآوریهای ساختاری و اندیشهای چشمگیری دارد و میتواند به عنوان الگویی قابل اتکا در مطالعات سبکشناسی مطرح شود.
دانلودها
مراجع
1. Safa Z. History of Literature in Iran. Tehran: Ferdows Publications; 2003.
2. Hafez Sa-DM. Divan of Hafez. Tehran: Majles Printing House; 1941.
3. Birch D. Language, Literature and Critical Practice. London: Routledge; 1989.
4. Shafiei Kadkani MR. The Poet of Mirrors: A Study of the Indian Style and the Poetry of Bidel. Tehran: Agah Publications; 1987.
5. Gholamrezaei M. Stylistics of Persian Poetry. Tehran: Jami Publications; 1998.
6. Fotouhi M. Stylistics: Theories, Approaches, and Methods. Tehran: Sokhan Publications; 2011.
7. Shamisa S. A New Look at Badi'. Tehran: Mitra Publications; 2014.
8. Fotouhi M. Literary Stylistics: The Nature of Literary Discourse, Foregrounding, and Individualization of Language. Quarterly Journal of Persian Language and Literature. 2009(41):24-40.
9. Meghyasi H, Farahani S. Stylistics of Sermon 27 of Nahj al-Balagha. Nahj al-Balagha Research Quarterly. 2014(7):40-62.
10. Ahmadi H, Panahi M, Yeganeh S. Layered Stylistics of Salman Savaji's Ghazals: Syntactic and Lexical Layers. Applied Rhetoric and Rhetorical Criticism. 2020(2):11-28.
11. Mirsadeghi J, Mirsadeghi M. Dictionary of the Art of Story Writing. Tehran: Ketab-e Mahnaz; 1998.
12. Rouhani M, Enayati Ghadikolaei M. An Aesthetic Analysis of the Phonological Structure of Qeysar Aminpour's Poetry. Journal of Persian Language and Literature, Kharazmi University. 2012;20(18):99-128.
13. Shamisa S. Bayan: Rhetorical Expression. Tehran: Mitra Publications; 2014.
14. Yarmohammadi L, Yamani M, Ghanbari L. A Comparative Critical Discourse Analysis of Contemporary Adult Short Stories and Contemporary Adolescent Short Stories. Journal of Children's Literature Studies. 2010;1(1):143-66.
15. Azadmanesh A. An Examination and Analysis of Types of Similes and Metaphors in the Complete Works of Salman Savaji. Stylistics of Persian Poetry and Prose. 2012(18).
16. Forouzandeh M. An Examination of Iham-e Tanasob and Its Functions in the Ghazals of Salman Savaji. Literary and Rhetorical Research. 2014;12(9).
17. Mansouri Nouri R. An Examination of Themes in the Ghazals of Salman Savaji. Literary Arts. 2018(1).
18. Natel Khanlari P. Persian Grammar. Tehran: Tous Publications; 2017.
19. Vahidian Kamyar T. Badi' from an Aesthetic Perspective. Tehran: SAMT Publications; 1989.
20. Akbari Z, Raja A. The Rhetoric of Allegory in Light of Different Rhetorical Approaches. Linguistic and Rhetorical Studies. 2018;9(44):7-94.
21. Vaghari Soran S. An Aesthetic Study and Analysis of Fifty Qasidas by Salman Savaji. Tehran: Allameh Tabataba'i University; 2010.
22. Vahidian Kamyar T. Persian Grammar 1. Tehran: SAMT Publications; 2020.
23. Vafaei A. Practical Grammar of Literary Text. Tehran: Sokhan Publications; 2011.
24. Rastegari M. An Examination of Types of Iham in the Ghazals of Salman Savaji. Tehran: Allameh Tabataba'i University; 2018.
25. Shamisa S. Stylistics of Poetry. Tehran: Mitra Publications; 2014.
26. Homaei J. Techniques of Rhetoric and Literary Art. Tehran: Asatir Publications; 2006.
27. Shamisa S. Badi': Figures of Speech. Tehran: Ferdows Publications; 1990.
28. Nazari R. A Thematic Commentary on the Motifs of Salman Savaji's Ghazals. Kermanshah: Razi University; 2015.
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Amir Khosravi Mahd (Author); Manizheh Fallahi; Reza Fahimi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.