واکاوی عوامل محیطی و تأثیر گروه همسالان در بروز رفتارهای بزهکارانه نوجوانان در رمان «همسایهها»
کلمات کلیدی:
احمد محمود, همسایهها, گروه همسالان, مفاسد اجتماعی, همنشینی افتراقی, جامعهشناسی ادبیاتچکیده
این پژوهش با هدف بررسی نقش و تأثیر گروههای همسال در بروز مفاسد اجتماعی و رفتارهای ناهنجار در رمان «همسایهها» اثر احمد محمود انجام شده است. تمرکز اصلی بر واکاوی این مسئله است که چگونه محیطهای متراکم شهری و فقر ساختاری، گروه همسالان را به مرجع اصلی جامعهپذیری بدل کرده و زمینهساز کجرویهای اخلاقی میگردد. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد نقد جامعهشناختی ادبیات انجام یافته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در آثار احمد محمود، بزهکاری پدیدهای اکتسابی است که در فرایندی تدریجی و تحت تأثیر مستقیمِ شبکه همسالان آموخته میشود. در محیطهایی که نهاد خانواده به دلیل فقر و بیماری کارکرد حمایتی خود را از دست داده است، همسالان با ارائه فنون بزهکاری و توجیهات ذهنی، نوجوانان را به سمت مفاسدی چون دزدی، قمار و انحرافات جنسی سوق میدهند. تحلیل شخصیتهای متضادی همچون «حسنی» و «ابراهیم» ثابت میکند که کیفیتِ پیوندهایِ گروهی، حتی در شرایط اقتصادی یکسان، تعیینکننده مسیرِ اخلاقی فرد است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که احمد محمود با نگاهی ناتورالیستی، همسالان را هم به عنوان عامل سقوط (در بستر بزهکاری) و هم به عنوان عامل بیداری (در بستر کنشهای سیاسی) به تصویر میکشد. ادبیات محمود در این رمان، به مثابهی یک جرمشناسی فرهنگی عمل کرده و نشان میدهد که اصلاح رفتارهای ناهنجار بدون تغییر در ساختارهای کلان اجتماعی و تقویت سپرهای محافظ خانوادگی امکانپذیر نیست.
دانلودها
مراجع
1. Sutherland EH. Principles of Criminology. 4th ed. Philadelphia: Lippincott; 1947.
2. Sotoudeh H. Social Pathology: Sociology of Deviance. 24th ed. Tehran: Avaye Noor; 2015.
3. Shahraki Ein Ali Z, Alimi M, Rajabi Z. Analysis of Social Discourse in Ahmad Mahmoud's Novel Neighbors Based on Pierre Guiraud's Social Semiotics. Treasury of Persian Language and Literature. 2025;3(3):61-78.
4. Razavifard B, Nazari N, Molabeygi A. Content Analysis of the Novel Neighbors in the Field of Juvenile Delinquency in Light of Criminological Findings. Criminal Law Teachings. 2020(20):149-78.
5. Sepanlou MA. Pioneering Writers of Iran. Tehran: Negah; 1995.
6. Asgari Hasankelou A. Social Criticism of the Contemporary Persian Novel: With Emphasis on Ten Selected Novels. Tehran: Forouzan Rooz; 2008.
7. Mirabedini H. One Hundred Years of Fiction Writing in Iran. 3rd ed. Tehran: Cheshmeh; 1998.
8. Dastgheib A. Criticism of the Works of Ahmad Mahmoud. Tehran: Moein; 1999.
9. Mirsadeghi J. Story and Literature. Tehran: Ayeye Mehr; 2000.
10. Warr M, Stafford M. Influence of delinquent peers: What they think or what they do? American Sociological Review. 1991;56(6):851-66.
11. Merton RK. Social structure and anomie. American Sociological Review. 1938;3(5):672-82.
12. Akers RL. Social Learning and Social Structure: A General Theory of Crime and Deviance. Boston: Northeastern University Press; 1998.
13. Safari M, Ali Niay B, editors. Social Harms and Their Prevention. Third National Conference on the Role of Management in the 2025 Vision; 2019.
14. Shafiei Varzaneh M, Fazeli Varzaneh H, Fazeli Varzaneh M, Rahmani Qourtani M, Shamsi A, editors. Causes of Social Harms, Management, and Solutions. First International Conference on Modern Research in Management Studies; 2016.
15. Mahmoud A. Neighbors. Tehran: Amir Kabir; 1973.
16. Falahati R, editor The Effect of Poverty and Family Economic Problems on Adolescents' Social Harms. Third International Conference on Smart Technologies in Educational Sciences, Psychology, Counseling, and Philosophy; 2025.
17. Sheikhavandi D. Sociology of Deviance and Social Problems. 4th ed. Mashhad: Marandiz; 2000.
18. Mosavati Azar M. Social Pathology of Iran: Sociology of Deviance. Tabriz: Mihan; 1995.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Naser Kehtari Bonab (Author); Arash Moshfeghi; Rahim Abdollahfam (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
