جلوه‌های بلاغی و واژگانی ردیف در قصاید سیف فرغانی

چکیده

از آنجایی که ردیف یکی از مهمترین عناصر مؤثر در آفرینش موسیقی کناری، بیرونی و درونی شعری است و در کامل کردن معنای بیت و انسجام و درهم تنیدگی شعر نقش بسزایی دارد و با جلوه‌های گوناگونی حضور پیدا میکند، این پژوهش بر آن است تا چگونگی جلوه‌های بکر بلاغی و واژگانی ردیف و میزان بسامد آنها را در قصاید سیف که مهارت کم نظیری در بکار بردن ردیف‌های دشوار و متنوع دارد، مورد بررسی قرار دهد. و مشخص نماید که این جلوه‌های سبک شناسی چگونه در جامۀ ردیف، نمود پیدا میکنند. این جستار به روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس مطالعات کتابخانه‌ای و فیش برداری به تجزیه و تحلیل جلوه‌های واژگانی و بلاغی ردیف در قصاید سیف، پرداخته است. تحلیل‌ها نشان میدهد که بیشترقصاید سیف، مردّف هستند و از نظربلاغی، کاربرد هنری ردیف در جامۀ بسیاری از آرایه‌های ادبی نمود برجسته دارد و از منظر واژگانی نیز تنوّع انواع ردیف‌های دشوار فعلی، اسمی، مصدری، ضمیری و... دیده میشود. و حضور آن در شعر، پیوندی بس محکم و تأثیری بس شگفت، بین شاعر و مخاطب ایجاد کرده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که از مجموع115 قصیدۀ سیف، 88قصیده، یعنی 76 درصد از قصاید ایشان، مردّف هستند. از این تعداد، 39 قصیده از منظر واژگانی، ردیف فعلی و22 قصیده، ردیف اسمی دارند و ردیف‌های ضمیری، صفتی، مصدری و... حضوری چشمگیر دارند که در ادامه، درقالب جدول بیان میشوند و از منظر بلاغی نیز جلوه‌های گوناگون بدیع لفظی و معنوی و بیان و حتی معانی از قبیل: پرسش انکاری، تشبیه، تشخیص، استعاره، کنایه، جناس و... دیده میشود.