مقدمهای تازه بر بخش نخست سالارنامه (با مقایسه میان شاهنامه و میرزاآقاخان کرمانی)
کلمات کلیدی:
آقاخان کرمانی, فردوسی, شاهنامه, نامهی باستان, قاجاریهچکیده
از همان زمان که فردوسی، شاهنامه را به محفل شاعران سلطان محمود غزنوی معرفی کرد، و سلطان خود آن را تورّق نمود، تاکنون، در هر دورهای، شاعری؛ ایرانی، یا غیرایرانی، به آزمودن طبع خویش در باب حماسه رغبت نشان داد. از این میان، برخی چون نظامی و امیر¬خسرو دهلوی، آثار موفقی عرضه کردهاند. در روزگار قاجاریه نیز، شاعرانی چند، منظومههایی به تقلید از شاهنامه سرودهاند. از این میان، منظومهای در دست است که آن را تکملهای بر شاهنامه باید شمرد، منظومهای کوتاه در کتابی به نام سالارنامه، از میرزا آقاخان کرمانی، فیلسوف، روشنفکر، آزادیخواه و نویسندهی بزرگ دورهی قاجار که بیداری ایرانیان در دورهی مشروطه، تا حدی معلول آثار متنوع وی؛ از نظم و نثر است. علاقهی شدید به میهن، او را به پژوهش تازهای در تاریخ ایران رهنمون شد، تا نخستین تاریخنگار ایرانی باشد که تاریخی علمی و متناسب با آثار کلاسیک اروپایی پدید آورده است. ازاینجهت، سبک تاریخنویسی جدید مدیون تلاشهای اوست. منظومهی سالارنامه در بحر متقارب و بر وزن مثنوی، در دو بخش چاپ شده که بخش نخست به قلم پژوهشی میرزا آقاخان، تاریخ ایران پیش از اسلام است تا پایان ساسانیان با عنوان «نامهی باستان» و بخش دوم، ادامهی آن از حمله اعراب مسلمان تا دورهی سلطنت مظفرالدینشاه، به قلم احمد ادیب کرمانی. ازآنجاییکه فقط بخش نخست به لحاظ موضوعی با شاهنامه تناسب دارد، نگارنده در این پژوهش، همان بخش نخست را اساس قرار داده است. اما مقدم بر مقایسه میان شاهنامه و سرودهی آقاخان، بحثی در مورد عنوان بخش نخست سالارنامه یعنی؛ «نامهی باستان» است که برای نخستینبار در این مقاله ارائه میشود. چرا که سالهاست نویسندگان و پژوهشگران در باب عنوان منظومه، دچار اشتباه شدهاند و این اشتباه ناشی از عدم دقت در ابیات آغازین و پایانی منظومه است. این پژوهش برای نخستینبار این حقیقت را آشکار خواهد ساخت که نامه باستان، نام چه کتابی است.
دانلودها
مراجع
1. Ludi MA, Malek al-Kottab Shirazi MM. Tazkira-ye Mir'at al-Khayal. Bombay1945.
2. Mohammad Gupamavi Q. Tazkira-ye Natayij al-Afkar. Bombay: Ardeshir Benshahi; 1957.
3. Aqa Khan Kermani MA, Bahador MK. Seventy-Two Nations. Iranshahr. Berlin1964.
4. Adamiyat F. The Ideas of Mirza Aqa Khan Kermani. Tehran: Payam Publications; 1978.
5. Dowlatabadi Y. The Life of Yahya. 2nd ed. Tehran: Attar; 1982.
6. Nazem al-Islam K. History of the Awakening of Iranians. 7th ed. Tehran: Amirkabir; 2005.
7. Aryanpour Y. From Saba to Nima. Tehran: Pocket Books; 1993.
8. Aqa Khan Kermani A, Ahmad ibn Molla Hafez K, Kharazmi H, Ghanbari Naniz V. Salarnameh. 1st ed. Tehran: Iran History Publishing; 2010.
9. Koraiji Koyaji J, Doostkhah J. Studies in the Shahnameh. 1st ed. Tehran: Zendeh Roud Publishing; 1992.
10. Dehkhoda AA, Moin M, Shahidi SJ. Dehkhoda Dictionary. Tehran: University of Tehran; 1983.
11. Moin M. Moin Dictionary. 3rd ed. Tehran: Zarrin; 2007.
12. Bahar MT. Stylistics. Tehran: Amirkabir; 1998.
13. Khaleghi Motlagh J, Dehbashi A. Ancient Words. Tehran: Afkar Publishing; 2002.
14. Aqa Khan Kermani MA. Nameh-ye Bastan. 1934.
15. Shamisa S. General Stylistics. Tehran: Ferdows; 1995.
16. Mokhtari M. The Myth of Zal. 2nd ed. Tehran: Tous; 2000.
17. Khatibi A. Garshasp, Ferdowsi, and Shahnameh Composition. In: Saadat E, editor. Encyclopedia of Persian Language and Literature. Tehran: Academy of Persian Language and Literature; 2011. p. 399-422.
18. Taheri M, Momeni Sani M. A study and analysis of the epic characteristics of Bahram Chubineh in Ferdowsi's Shahnameh. Researches in Mystical Literature. 2011;5(1):175-97.
19. Pourdavoud E, Farahvashi B. Culture of Ancient Iran. 2nd ed. Tehran: University of Tehran; 1976.
20. Pirnia H. Ancient History of Iran. Tehran: Donya-ye Koodak Publications; 1983.
21. Ferdowsi A, Khaleghi Motlagh J. Shahnameh. New York1983.
22. Shahbazi SA. The World-Rulership of Darius the Great. Tehran: Parseh Kohan Publications; 2010.
23. Pourdavoud E. Yasna. Tehran: Asatir; 2001.
24. Olmstead ATE. History of the Persian Empire. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2004.
25. Aqa Khan Kermani MA. A'ineh-ye Eskandari. 1945.
26. Khaleghi Motlagh J. Kay Khosrow and Cyrus. Iran Studies. 1995;7:158-70.
27. Esmailpour A. Under the Canopies of Light. Tehran: Afkar; 2003.
دانلودها
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1403 پوران مسیحی پور (نویسنده); حسن شعبانی آزاد; حسین اسماعیلی (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
