بررسی جلوههای عشق الهی و عشق انسانی در ادبیات غنایی و عرفانی با تکیه بر غزلهای حافظ و غزلیات مولانا
کلمات کلیدی:
عشق انسانی, عشق الهی, ادبیات عرفانی, ادبیات غنایی, حافظ, مولانا, غزل فارسیچکیده
عشق یکی از بنیادیترین مفاهیم در ادبیات فارسی است که در آثار شاعران بزرگ، بهویژه حافظ و مولانا، جایگاهی محوری دارد. این پژوهش با هدف بررسی جلوههای عشق انسانی و عشق الهی در ادبیات غنایی و عرفانی، با تکیه بر غزلهای حافظ و غزلیات مولانا انجام شده است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانهای است. در این مقاله ابتدا مفاهیم عشق انسانی و عشق الهی در سنت ادبی و عرفانی فارسی تبیین شده و سپس جلوههای این دو نوع عشق در شعر حافظ و مولانا بررسی و تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که در غزلهای حافظ، عشق غالباً ماهیتی چندلایه دارد و در مرز میان تجربه انسانی و معنوی قرار میگیرد؛ بهگونهای که معشوق میتواند هم جلوهای زمینی و هم نمادی از حقیقتی متعالی باشد. در مقابل، در غزلیات مولانا عشق بیشتر ماهیتی الهی و عرفانی دارد و به عنوان نیرویی بنیادین در سلوک معنوی و رسیدن به حقیقت مطرح میشود. در نهایت، بررسی تطبیقی آثار این دو شاعر نشان میدهد که هرچند هر دو از زبان نمادین و عناصر مشترک ادبی بهره میگیرند، اما تفاوت در نگرش و جهانبینی آنان سبب شده است که مفهوم عشق در شعرشان جلوههایی متفاوت و در عین حال مکمل پیدا کند. این امر نشاندهنده غنا و گستردگی مفهوم عشق در ادبیات فارسی است.
دانلودها
مراجع
1. Shafiei Kadkani M. The music of poetry. Tehran: Agah; 2007.
2. Khorramshahi B. The mind and language of Hafez. Tehran: Qatreh Publishing; 2002.
3. Zarrinkoub A. From the Alley of the Wine Sellers: On the life and thought of Hafez. Tehran: Sokhan; 2002.
4. Forouzanfar B. Biography, criticism, and analysis of the works of Mawlana Jalal al-Din Muhammad. Tehran: Amirkabir; 1996.
5. Zarrinkoub A. The secret of the reed: Criticism and commentary on the life and thought of Rumi. Tehran: Sokhan; 2007.
6. Movahed MA. The green garden of love: A study of Rumi's thought. Tehran: Karnameh; 2005.
7. Khorramshahi B. Hafeznameh. Tehran: Tarh-e No; 2010.
8. Estelami M. Lessons on Hafez. Tehran: Sokhan; 2009.
9. Naderi M. A conceptual analysis of love in Persian mystical literature. Literary Studies Quarterly. 2020;11(1):25-44.
10. Sadeghi L. A mystical analysis of the concept of love in Persian ghazal. Journal of Persian Language and Literature. 2016;9(1):59-78.
11. Ghasemi M. A comparative study of human and divine love in the poetry of Hafez and Rumi. Contemporary Literary Research. 2021;13(2):83-102.
12. Mohammadi S. A comparison of the concept of love in the poetry of Hafez and Rumi. Persian Language and Literature Studies. 2017;8(3):89-108.
13. Abbasi K. A comparison of the manifestations of love in Hafez's Divan and Rumi's Masnavi. Mystical Studies. 2019;12(3):101-20.
14. Hosseini A. The reflection of mystical love in Hafez's ghazals. Journal of Mystical Literature. 2018;9(1):31-50.
15. Karimi H. Earthly and heavenly love in Hafez's ghazals. Journal of Literary Criticism. 2015;7(2):45-62.
16. Homai J. Mawlavi-nameh. Tehran: Zavvar; 1997.
17. Zarrinkoub A. Step by step until meeting God. Tehran: Elmi; 2005.
18. Ahmadi M. A study of the concept of divine love in Rumi's ghazals. Literary Research. 2016;12(2):55-74.
19. Mousavi R. Symbols of love in Rumi's poetry. Persian Literature Research. 2014;6(2):71-90.
20. Rezaei F. Manifestations of divine love in the Divan of Shams. Research Journal of Mystical Literature. 2019;10(2):67-86.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2024 Samira Bizhani
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
