بررسی فراق و اشتیاق در جهان بینی عرفانی مولانا در مثنوی معنوی

شیرین  صدوقی; سید مجید تقوی بهبهانی; رضا  مهربان قزلحصار

نویسندگان

شیرین صدوقی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-9114-3386
سید مجید تقوی بهبهانی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران https://orcid.org/0009-0004-6436-5372
رضا مهربان قزلحصار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تایباد، دانشگاه آزاد اسلامی، تایباد، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-6680-0786

کلمات کلیدی:

مولوی, عرفان, مثنوی مولوی, وحدت وجود, فراق و اشتیاق

چکیده

فراق و اشتیاق از جمله اصطلاحات کلیدی و پر تکرار در اشعار عرفانی فارسی است. این دو اصطلاح در آثار مولوی از جمله مثنوی نیز بسامد بالایی دارند و وی به شیوه‌های مختلف و از جمله در بحث از ارتباط میان انسان و خدا به این دو اصطلاح پرداخته است. بنابراین بررسی مفاهیم فراق و اشتیاق در مثنوی مولوی می‌تواند جهان‌بینی عرفانی مولانا را تبیین کند. با توجه به جایگاه والای مولوی در ادبیات عرفانی، در این مقاله که از نوع تحلیلی-توصیفی بوده و به روش کتابخانهای نوشته شده است، به بررسی فراق و اشتیاق در جهان‌بینی عرفانی مولوی در مثنوی پرداخته شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که موضوع فراق و اشتیاق در مثنوی برجسته و پررنگ است و تک تک ابیات و جملات، تبلور فراق و جدایی از معشوق حقیقی و اشتیاق به بازگشت به اصل خویش است. بازتاب موضوع شرح فراق و درد اشتیاق در جهان عرفانی مولانا به حدّی است که تقریبا اکثر حکایات مثنوی وی حول محور فراق و اشتیاق می‌چرخد و از این منظر قابل شرح و تفسیر است. همچنین، در مثنوی بیشتر با شرح فراق مواجهیم تا اشتیاق. فراق درد است و اشتیاق، ناله‌ی این درد. فراق، بذر اشتیاق را می‌کارد، اشتیاق، نهال صبر و استقامت را می‌رویاند و این نهال است که در نهایت به درخت توحید و وصال می‌رسد. به بیان دیگر، فراق، نیستی و فقر انسان را به او نشان می‌دهد و اشتیاق، نیرویی است که او را به سوی هستی‌بخش و غنی‌مطلق سوق می‌دهد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Razi Na-D. Selected Mirsad al-Ibad. Tehran: Toos; 1987.

2. Sanai MiA. Hadiqat al-Haqiqah. Modarres Razavi MT, editor. Tehran: University of Tehran Press; 1980.

3. Zamani K. Comprehensive Commentary on the Masnavi-ye Ma'navi. 17th ed. Tehran: Ettelaat Publications; 2005.

4. Hafez Shirazi KSa-DM. Divan of Hafez. Rastgoo MA, editor. Tehran: Ney; 2018.

5. Hamadani Aa-Q. Tamhidat. Osseiran A, editor. Tehran: Manouchehri; 1994.

6. Ebrahimi Dinani G. The Story of Philosophical Thought in the Islamic World. Tehran: Tarh-e Now; 1998.

7. Forouzanfar Ba-Z. Treatise on the Investigation of the Life and Circumstances of Mawlana Jalal al-Din Mohammad, Known as Rumi. 4th ed. Tehran: Zavvar Bookstore; 1991.

8. Sajjadi SJ. Dictionary of the Terms of Mystics and Sufis. Tehran: Bouzarjomehri Mostafavi Bookstore; 1960.

9. Sajjadi SJ. Dictionary of Mystical Terms and Expressions. Tehran: Soroush; 1998.

10. Nurbakhsh J. Nurbakhsh Dictionary: Sufi Terminology. Tehran: Nimatullahi Khanqah; 1993.

11. Zarrinkoub A. Searching in Iranian Sufism. Tehran: Farda; 1978.

12. Omidian H. The Dialectic of Love: Faculty of Literature and Humanities, University of Lorestan; 2014.

13. Gholami H. The Evolution of Sufi Alienation with Emphasis on Mirsad al-Ibad of Najm Razi, Rumi's Masnavi, and Hafez's Divan: Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University; 2009.

14. Zohrevand S. Sufi Alienation-Thinking and Its Reflection in Persian Poetry. Researches in Mystical Literature. 2013;7(2):105-40.

15. Moharrami R. Like the Reed, Who Has Seen Such Poison and Antidote? A Reflection on a Verse from the Ney-Nameh. Roshd: Persian Language and Literature Education. 2007(81):14-7.

16. Zarrinkoub A. The Broken Ladder. Tehran: Amir Kabir; 2000.

17. Khodayar D, Azami Ghadikolaei S. The Mystical Concept of Pain in the Masnavi-ye Ma'navi. Journal of Medical Jurisprudence. 2013(15-16):11-44.

18. Forouzanfar Ba-Z. Commentary on the Noble Masnavi. Tehran: Zavvar Publications; 1982.

19. Gheibi SM. Manifestations of Mystery in the Masnavi-ye Ma'navi. Mystical Studies in Persian Literature. 2018(37):94-125.

20. Ya'qubi P. The Word “Hush” in the Ney-Nameh. Kavoshnameh-ye Zaban va Adabiyat-e Farsi. 2013(26):101-20.

21. Atooni B, Atooni B. Love from the Perspective of Rumi and Mulla Sadra: With Emphasis on the Masnavi-ye Ma'navi and al-Asfar al-Arba'a. Mystical Studies in Persian Literature. 2011(9):41-56.

22. Kashani Ia-DM. Misbah al-Hidayah wa Miftah al-Kifayah. Homai Ja-D, editor. Tehran: Homa; 1993.

23. Estelami M. Masnavi: Introduction. 2nd ed. Tehran: Zavvar Publications; 1990.