درآمدی بر سبکشناسی تاریخ وصاف واکاوی نقش محوری جملات انشایی در اوجگیری نثر فنی
کلمات کلیدی:
نثر فنی, تاریخ وصاف, جملات انشایی, بلاغت, سجع, مقامهنویسی, سبک مصنوعچکیده
نثر فنی فارسی در سدههای هفتم و هشتم هجری، با بهرهگیری بیسابقه از صنایع بدیعی لفظی و معنوی، آرایههای ادبی و ساختارهای نحوی پیچیده، به اوج هنرمندی و پیچیدگی سبکی رسید تا آنجا که در موارد بسیاری، مرزهای نثر و شعر را درنوردید و با آن به رقابت برخاست. تاریخ وصاف، اثر ماندگار شرفالدین عبدالله شیرازی (وصاف الحضره)، از برجستهترین و شاخصترین نمونههای این سبک به شمار میرود که در آن، جملات انشایی نه تنها وظیفه اصلی خود یعنی انتقال پیام و برقراری ارتباط را به انجام میرسانند، بلکه کارکردهای چندگانه و پیچیدهای در حیطههای بلاغی (برای اقناع و تأثیرگذاری)، هنری (برای خلق زیبایی و ایجاد لذت ادبی) و عاطفی (برای برانگیختن احساسات و همدلی مخاطب) ایفا میکنند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی ساختار، انواع و کارکردهای بلاغی این جملات در اثر مذکور، با به کارگیری روش توصیفی-تحلیلی و با ابزار کتابخآن های، به گردآوری و تحلیل دادهها پرداخته است. جامعه آماری این پژوهش، متن کامل پنج جلدی «تاریخ وصاف» و نمونه مورد مطالعه، ۱۵۰ جمله انشایی استخراج شده از بخشهای مختلف این اثر است که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدهاند. یافتهها حاکی از آن است که جملات انشایی در تاریخ وصاف، با بسامد بالا و تنوع کاربرد چشمگیر، در خدمت سه هدف اصلی قرار گرفتهاند: زیباییشناسی متن، تأثیرگذاری عاطفی بر مخاطب و نمایش قدرت زبانی و بلاغی نویسنده. این مقاله همچنین ضمن طبقهبندی انواع جملات انشایی و تحلیل بلاغی آن ها، نقش محوری این جملات را در شکلگیری و تثبیت سبک مقامهای و نثر مصنوع در تاریخنگاری فارسی مورد بحث و بررسی قرار میدهد.
دانلودها
مراجع
1. Safa Z. History of Literature in Iran. Tehran: Ferdows Publications; 1993.
2. Bahar MT. Stylistics. Tehran: Ferdows Publications; 2002.
3. Vassaf al-Hazra Sa-DAS. Tarikh-e Vassaf. Tehran: Scientific and Cultural Publications; 2004.
4. Jorjani Aa-Q. Dala'il al-I'jaz. Tehran: University of Tehran Press; 2006.
5. Shamisa S. Literary Devices. Tehran: Mitra Publishing; 2006.
6. Razi Fa-D. Al-Mahsul fi Ilm al-Usul. Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami; 2003.
7. Fotouhi Rudmajeni M. Stylistics: Theories, Approaches, and Methods. Tehran: Sokhan Publications; 2012.
8. Mirsadeghi M. Dictionary of Poetic Art. Tehran: Ketab-e Mahnaz Publications; 2007.
9. Tok E, Kandemir A. The Effect of Expressive Sentence Structures on Student Motivation in Historical Texts. Journal of Language and Literature Education. 2016;12(3):45-62.
10. Krippendorff K. Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. 2nd ed: Sage Publications; 2004.
11. Shabani H. Educational Skills and Methods of Teaching. Tehran: SAMT; 2020.
12. Miles MB, Huberman AM. Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook. 2nd ed: Sage Publications; 1994.
13. Safavi K. Literary Imagination. Tehran: Nashr-e Ney; 2010.
14. Shafiei Kadkani MR. Periods of Persian Prose. Tehran: Sokhan Publications; 2011.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Ziba Azhir (Author); Barat Mohammadi; Abbas Baghinejad (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
