Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 تابستان 1405 1405 04 01 An Introduction to the Stylistics of Tārīkh-i Waṣṣāf: An Analysis of the Central Role of Performative Sentences in the Apex of Ornate Prose درآمدی بر سبک‌شناسی تاریخ وصاف واکاوی نقش محوری جملات انشایی در اوج‌گیری نثر فنی 1 16 FA زیبا آژیر گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران برات محمدی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران عباس باقی نژاد گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران Journal Article 1404/09/02 <p>Persian ornate prose in the seventh and eighth centuries AH (thirteenth and fourteenth centuries CE) reached the height of artistic sophistication and stylistic complexity through an unprecedented use of phonetic and semantic rhetorical devices, literary embellishments, and intricate syntactic structures, to the extent that it frequently transcended the boundaries between prose and poetry and entered into direct competition with it. Tārīkh-i Waṣṣāf, the enduring work of Sharaf al-Dīn ʿAbd Allāh Shīrāzī (known as Waṣṣāf al-Ḥaḍra), is regarded as one of the most prominent and exemplary instances of this style, in which performative sentences not only fulfill their primary function of conveying meaning and establishing communication but also assume multiple and complex roles across rhetorical (persuasion and influence), aesthetic (creation of beauty and literary pleasure), and emotional (elicitation of affect and empathy in the audience) domains. The present study aims to analyze the structure, typology, and rhetorical functions of these sentences in the aforementioned work, employing a descriptive–analytical method and utilizing library-based data collection techniques. The statistical population consists of the complete five-volume text of Tārīkh-i Waṣṣāf, and the sample includes 150 performative sentences extracted from various sections of the work through purposive sampling. The findings indicate that performative sentences in Tārīkh-i Waṣṣāf, characterized by high frequency and remarkable functional diversity, serve three principal purposes: enhancing the aesthetic dimension of the text, exerting emotional influence on the audience, and demonstrating the author’s linguistic and rhetorical mastery. Furthermore, by classifying the types of performative sentences and analyzing their rhetorical features, this article examines their central role in the formation and consolidation of the maqāmah-style and highly ornate prose in Persian historiography.</p> <p>نثر فنی فارسی در سده‌های هفتم و هشتم هجری، با بهره‌گیری بی‌سابقه از صنایع بدیعی لفظی و معنوی، آرایه‌های ادبی و ساختارهای نحوی پیچیده، به اوج هنرمندی و پیچیدگی سبکی رسید تا آنجا که در موارد بسیاری، مرزهای نثر و شعر را درنوردید و با آن به رقابت برخاست. تاریخ وصاف، اثر ماندگار شرف‌الدین عبدالله شیرازی (وصاف الحضره)، از برجسته‌ترین و شاخص‌ترین نمونه‌های این سبک به شمار می‌رود که در آن، جملات انشایی نه تنها وظیفه اصلی خود یعنی انتقال پیام و برقراری ارتباط را به انجام می‌رسانند، بلکه کارکردهای چندگانه و پیچیده‌ای در حیطه‌های بلاغی (برای اقناع و تأثیرگذاری)، هنری (برای خلق زیبایی و ایجاد لذت ادبی) و عاطفی (برای برانگیختن احساسات و همدلی مخاطب) ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی ساختار، انواع و کارکردهای بلاغی این جملات در اثر مذکور، با به کارگیری روش توصیفی-تحلیلی و با ابزار کتابخآن های، به گردآوری و تحلیل داده‌ها پرداخته است. جامعه آماری این پژوهش، متن کامل پنج جلدی «تاریخ وصاف» و نمونه مورد مطالعه، ۱۵۰ جمله انشایی استخراج شده از بخش‌های مختلف این اثر است که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که جملات انشایی در تاریخ وصاف، با بسامد بالا و تنوع کاربرد چشمگیر، در خدمت سه هدف اصلی قرار گرفته‌اند: زیبایی‌شناسی متن، تأثیرگذاری عاطفی بر مخاطب و نمایش قدرت زبانی و بلاغی نویسنده. این مقاله همچنین ضمن طبقه‌بندی انواع جملات انشایی و تحلیل بلاغی آن ها، نقش محوری این جملات را در شکل‌گیری و تثبیت سبک مقامه‌ای و نثر مصنوع در تاریخ‌نگاری فارسی مورد بحث و بررسی قرار می‌دهد.</p> https://jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/317/248