تحلیل نظام بلاغی و تصویرپردازی در منظومه «سمندرخان سالار» با تأکید بر استعاره و تشبیه
کلمات کلیدی:
سمندرخان سالار, شعر گویشی خراسان, استعاره, تشبیه, تصویرپردازی, بلاغتچکیده
منظومه «سمندرخان سالار» اثر علیاکبر عباسی، بهعنوان یکی از برجستهترین نمونههای شعر گویشی خراسان، واجد ظرفیتهای ادبی، روایی و بلاغی قابل توجهی است که بررسی و تحلیل علمی آن میتواند ابعاد تازهای از توانمندی شعر گویشی ایرانی را آشکار سازد. این پژوهش با تمرکز بر دو رکن بنیادین بلاغت، یعنی استعاره و تشبیه، در پی تحلیل نظام تصویرپردازی این منظومه و واکاوی نقش این آرایهها در شکلدهی به معنا، فضاسازی، شخصیتپردازی و پیشبرد روایت است. از آنجا که شعر گویشی غالباً در چارچوب مطالعات مردمنگارانه یا زبانشناختی بررسی میشود، بسیاری از ارزشهای هنری و ادبی آن در حاشیه مانده است. این مقاله با رویکرد نقد بلاغی و تحلیل متنمحور، تلاش دارد نشان دهد که عباسی چگونه با بهرهگیری خلاقانه از ظرفیتهای گویش تربتی، تشبیهات بدیع و استعارههای زنده، جهانی شاعرانه و در عین حال ملموس خلق کرده است که هم ریشه در سنت شفاهی دارد و هم با معیارهای شعر مکتوب همخوانی مییابد. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه مستقیم متن منظومه است. ابتدا نمونههای استعاره و تشبیه استخراج و سپس بر اساس نوع، ساختار، حوزههای معنایی و کارکرد بلاغی طبقهبندی شدهاند. در ادامه، نقش این آرایهها در تقویت تصویرپردازی، ایجاد موسیقی معنایی، القای فضاهای بومی و انتقال جهانبینی مردمان تربت حیدریه بررسی شده است. نتایج نشان میدهد که شاعر نهتنها از آرایههای بلاغی بهعنوان زینت کلام استفاده نکرده، بلکه آنها را به ابزار اصلی روایت، تصویرسازی و معناآفرینی بدل نموده است. استعارههای مبتنی بر عناصر طبیعت، زندگی روستایی، ابزارها و اشیای بومی، و تشبیهاتی که برگرفته از تجربه زیستی مردم منطقه است، سبب شدهاند تا شعر همزمان صمیمیت گفتار محلی و استحکام ساختار ادبی را در خود حفظ کند.
دانلودها
مراجع
1. Sarvi V. A Comparative Analysis of the Theme of Complaint in the Do-Baytis of Mazandaran and Khorasan Folk Literature. Culture and Folk Literature. 2022;10(43):91-126.
2. Vahidian Kamyar T. New Words in Persian Literature. Ahvaz: Academic Jihad Publications; 1991.
3. Mihandoust M. Kalleh Faryad: Songs from Khorasan. Tehran: Ministry of Culture and Art, Center for Anthropological Research; 2001.
4. Zolfaghari H. Indigenous Types of Khorasan Songs. Literary Essays. 2016(194).
5. Ghahreman M. The Cries of Torbat. Mashhad: Mah Jan; 2004.
6. Saraei J. Folk Songs. 1st ed. Tehran: Mowj; 2011.
7. Shamisa S. Literary Genres. Tehran: Mitra; 2008.
8. Alipour M. The Language Structure of Contemporary Poetry. Tehran: Ferdows; 2008.
9. Fotouhi M. Stylistics: Theories, Approaches, and Methods. Tehran: Sokhan; 2012.
10. Shamisa S. General Stylistics. Tehran: Mitra; 2014.
11. Zolfaghari H. The Application and Characteristics of Do-Bayti in Types of Popular Verse Literature. Adab-Pazhouhi. 2015;9(32):63-95.
12. Shafiei Kadkani MR. Imagery in Persian Poetry. Tehran: Agah; 1996.
13. Panahi Semnani M. Song and Songwriting in Iran: Soroush; 2000.
14. Rashed Mohassel MR. Do-Bayti: A Manifestation of Emotional Needs. Ketab-e Mah-e Honar. 2004(67-68):18-24.
15. Amanov R. Folk Quatrains and Rhetorical Codes. Tehran: Soroush; 2002.
16. Abbasi AA. The Epic Poem of Samandar Khan Salar. Torbat-e Heydarieh: Daneshvaran Rashid; 2016.
17. Mahouzi M, Tavousi M, Sarvi V. Methods and Purposes of Dialogue in Mazandarani and Khorasani Folk Do-Baytis. Culture and Folk Literature. 2017;5(15):155-77.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Gholam Mohammad Nikousiar (Author); Mahmoud FiroziMoghaddam
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
