چوب گز، توتم سیستان و چرایی مرگ رستم؟

چکیده

داستان رستم و اسفنديار از خواندني­ترين داستان­هاي شاهنامه ، فردوسي است. همه جای اين داستان پر از رمز و پيچيدگي است ، از رويين­تني اسفنديار گرفته تا كشته شدن او به وسيله تير گز. اسفنديار مي­خواهد دين بهي را گسترش دهد و به فرمان گشتاسب رستم را دست بسته نزد او برد، اما رستم ننگ بند را نمي­پذيرد و ناچار به جنگ با اسفنديار مي­شود. رستم از پس رويين­تني و دلاوري اسفنديار برنمي­آيد و پس از اينكه نخستين بار از اسفنديار شكست مي­خورد ؛ از آب مي­گذرد و به سوي ايوان خود باز مي‌گردد. رستم اين بار براي شكست دادن اسفنديار به هر كاري دست مي‌زند و با كمك سيمرغ، زال و تير گز اسفنديار رويين­تن را از پاي درمي­آورد.  در حقیقت اين چوب گز است كه اسفنديار را مي­كشد ؛ نه چیز ديگر. اين چوب و درخت نيز يكي از عناصر اسرارآميز در تاريخ سيستان است؛ گزي كه توتم منطقه سيستان است و نبايد به آن آسيبي رساند. بر اساس همين باور هر كس حرمت توتم را رعايت نكند و يا به آن آسيب برساند، مستحق مجازات و پادافرهي دهشتناك مي‌گردد، شايد به همين جهت است كه رستم به دليل بريدن و آسيب رساندن به  اين چوب كه توتم است و ساختن تير از آن گرفتار عذاب مي­شود، چنانکه پس از خيانت به توتم، خود کشته مي­شود و قبيله­اش نيز اسير حملات بهمن مي­گردند.