بررسی و تحلیل پدیدۀ استعمار و استعمارستیزی در مکتب داستانی جنوب ایران (مورد مطالعه: رمان‌های «انتری که لوطیش مرده بود»، «تنگسیر»، «همسایه‌ها» و «دلیران تنگستان)

نویسندگان

    فرحناز منصوری نیا دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
    علی رضا شوهانی * دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. a.shohani@ilam.ac.ir
    محمدتقی جهانی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

کلمات کلیدی:

استعمارستیزی, ادبیات جنوب ایران, مطالعات پسااستعماری, هویت بومی, مقاومت فرهنگی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیدۀ استعمار و اشکال مقاومت در برابر آن در ادبیات داستانی جنوب ایران انجام شده است. این مطالعه با اتخاذ رویکردی تطبیقی-تحلیلی، چهار رمان شاخص «انتری که لوطیش مرده بود»، «تنگسیر»، «همسایه‌ها» و «دلیران تنگستان» را مورد بررسی قرار داده است. فرض بنیادین مقاله بر این است که ادبیات جنوب، به مثابۀ آیینۀ تجربۀ زیسته و عینی مردمان این خطه از سلطۀ استعماری، به ویژه بریتانیا، عمل می‌کند و ریشه‌های مقاومت در آن، برآمده از بافت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی منحصربه‌فرد منطقه است. چارچوب نظری پژوهش، ترکیبی از آرای اندیشمندان حوزۀ مطالعات پسااستعماری، شامل ادوارد سعید (شرق‌شناسی و امپریالیسم فرهنگی)، آنتونیو گرامشی (هژمونی)، استوارت هال (بازنمایی) و میشل فوکو (قدرت و مقاومت) است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استعمار در جنوب ایران پدیده‌ای چندبعدی (سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی) بوده و نویسندگان جنوب با بهره‌گیری از ظرفیت‌های زبانی، روایی و نمادین بومی، موفق به بازنمایی این ابعاد و همچنین صور مختلف مقاومت (فردی، جمعی، مسلحانه، فرهنگی و نمادین) شده‌اند. این آثار نه تنها روایتگر رنج تاریخی هستند، بلکه خود به عنوان کنش‌هایی گفتمانی، در مقاومت در برابر هژمونی استعماری، بازتعریف هویت بومی و تقویت آگاهی جمعی نقش ایفا کرده‌اند. در نتیجه، ادبیات داستانی جنوب ایران را می‌توان گفتمانی مقاومت‌آفرین و بستری مؤثر برای مطالعه‌های پسااستعماری در بافت ایران دانست. 

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

1. Said E. Orientalism. Tehran: Toos; 2003.

2. Naghipour M. Sociology of the Novel Neighbors. Tehran: Agah; 2001.

3. Gholamrezabigi M. A Study of Literary Schools in Chubak’s Works with Emphasis on Realist and Naturalist Features in Tangsir and The Patient Stone. Mystical and Mythological Literature. 2005(1):87-100.

4. Ghanounparvar MR. The West and Westerners in Iranian Fiction. Tehran: Namak; 2020.

5. Said E. Culture and Imperialism. New York: Alfred A. Knopf; 1993.

6. Gramsci A. Prison Notebooks. Tehran: Negah; 2011.

7. Hall S. Representation: Cultural Representations and Signifying Practices. Tehran: Minavi Kherad; 2016.

8. Young RJC. Postcolonialism: An Historical Introduction: John Wiley & Sons; 2016.

9. Chubak S. Tangsir. Tehran: Ketab; 2017.

10. Tahani Bidmeshki O, Abedi M. Reclaiming Rights through Violence in Tangsir and The Invisible Man. In: Sadeghi L, Namvar Motlagh B, editors. Semiotics and Criticism of Contemporary Narrative Literature: Selected Essays in Literary and Artistic Criticism. 2. Tehran: Sokhan; 2014.

11. Roknzadeh Adamiyat F. The Braves of Tangestan. Tehran: Amir Kabir; 1975.

12. Masoumi A. Resistance and Submission: Interpretation and Critique of the Novel The Braves of Tangestan. Narrative History. 2018;3(8):1-26.

13. Mahmoud A. Neighbors. Tehran: Pocket Books; 1974.

14. Chubak S. The Ant Who Lost His Luti. Tehran: Elmi; 2018.

15. Spivak GC. Can the Subaltern Speak? Imperialism: Routledge; 2023. p. 171-219.

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۱/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۰۸/۰۵

بازنگری

۱۴۰۴/۱۱/۰۳

پذیرش

۱۴۰۴/۱۱/۰۷

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

منصوری نیا ف. .، شوهانی ع. ر.، و جهانی م. (1405). بررسی و تحلیل پدیدۀ استعمار و استعمارستیزی در مکتب داستانی جنوب ایران (مورد مطالعه: رمان‌های «انتری که لوطیش مرده بود»، «تنگسیر»، «همسایه‌ها» و «دلیران تنگستان). گنجینه زبان و ادبیات فارسی، 4(1)، 1-13. https://jtpll.com/index.php/jtpll/article/view/269

مقالات مشابه

1-10 از 182

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.