امکان‌سنجی توسعه سینمای تعاملی در ایران با تأکید بر نقش هوش مصنوعی در طراحی روایت‌های شاخه‌ای
DOI:
https://doi.org/10.61838/jtpll.438کلمات کلیدی:
سینمای تعاملی, روایت شاخه‌ای, هوش مصنوعی, عاملیت مخاطب, پلتفرم دیجیتال, اقتصاد توجهچکیده
سینمای تعاملی با تکیه بر روایت‌های شاخه‌ای، نسبت تازه‌ای میان مخاطب، داستان و بستر نمایش ایجاد می‌کند؛ نسبتی که در آن تماشاگر فقط دریافت‌کننده روایت نیست، بلکه تا حدی در مسیر پیشروی آن نقش دارد. با این حال، با وجود گسترش پلتفرم‌های دیجیتال، تجربه مخاطبان ایرانی در مواجهه با رسانه‌های مشارکتی و دسترس‌پذیرتر شدن ابزارهای هوش مصنوعی، سینمای تعاملی در ایران هنوز به یک مسیر تولیدی روشن و تثبیت‌شده تبدیل نشده است. این پژوهش با رویکردی کیفی، تحلیلی ـ مفهومی و امکان‌سنجانه، به بررسی ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها و پیش‌شرط‌های توسعه سینمای تعاملی در ایران می‌پردازد و به‌طور خاص نقش هوش مصنوعی را در طراحی روایت‌های شاخه‌ای مورد توجه قرار می‌دهد. تحلیل مقاله بر محورهایی چون روایت شاخه‌ای، عاملیت مخاطب، اقتصاد توجه، زیرساخت‌های پلتفرمی و کارکردهای کمکی هوش مصنوعی استوار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سینمای تعاملی در ایران، دست‌کم در سطح امکان‌سنجی، می‌تواند بر ظرفیت‌هایی مانند روایت‌های شخصیت‌محور و موقعیت‌محور، آشنایی نسل جوان با رسانه‌های انتخاب‌محور، رشد تدریجی پلتفرم‌های دیجیتال و امکان استفاده از هوش مصنوعی در مرحله طراحی و پیش‌تولید تکیه کند. در عین حال، نبود زیرساخت مناسب برای پخش آثار شاخه‌ای، هزینه بالای تولید چندمسیره، دشواری حفظ انسجام دراماتیک، ملاحظات ممیزی، مسئله حق مؤلف، حریم خصوصی کاربران و ابهام در مدل اقتصادی، از موانع جدی این مسیر به شمار می‌آیند. در این میان، هوش مصنوعی می‌تواند در پیشنهاد مسیرهای جایگزین، پیش‌تجسم، طراحی اولیه درخت تصمیم و ارزیابی احتمالی انتخاب‌های مخاطب نقش مؤثری داشته باشد؛ اما این نقش، کمکی و مرحله‌ای است و نمی‌تواند جایگزین نویسنده، فیلمساز، طراح تجربه، زیرساخت پلتفرمی یا چارچوب حقوقی شود. مقاله در پایان، مدلی مفهومی و تدریجی پیشنهاد می‌کند که از آموزش و طراحی روایت شاخه‌ای آغاز می‌شود، به تولید پایلوت‌های محدود و آزمون پلتفرمی و کاربری می‌رسد و در مرحله بعد امکان توسعه آثار پیچیده‌تر را فراهم می‌کند. بر این اساس، آینده سینمای تعاملی در ایران نه با چند انتخاب سطحی در دل یک روایت خطی و نه با اتکای صرف به هوش مصنوعی، بلکه با شکل‌گیری آرام و مرحله‌به‌مرحله یک زیست‌بوم خلاق، فنی، حقوقی و فرهنگی قابل تصور است.
دانلودها
مراجع
1. Murray JH. Hamlet on the holodeck: The future of narrative in cyberspace: MIT Press; 1997.
2. Ryan ML. Narrative as virtual reality: Immersion and interactivity in literature and electronic media: Johns Hopkins University Press; 2001.
3. Aarseth E, editor A narrative theory of games. Proceedings of the International Conference on the Foundations of Digital Games; 2012: Association for Computing Machinery.
4. Jenkins H. Convergence culture: Where old and new media collide: New York University Press; 2006.
5. Montfort N, Bogost I. Racing the beam: The Atari Video Computer System: MIT Press; 2009.
6. Toivonen H, Gross O. Data mining and machine learning in computational creativity. WIREs Data Mining and Knowledge Discovery. 2015;5(6):265-75.
7. Pérez y Pérez R, Sharples M. MEXICA: A computer model of a cognitive account of creative writing. Journal of Experimental & Theoretical Artificial Intelligence. 2001;13(2):119-39.
8. Nichols E, Gao L, Gomez R, editors. Collaborative storytelling with large-scale neural language models. Interactive Storytelling: 13th International Conference on Interactive Digital Storytelling, ICIDS 2020, Bournemouth, UK, November 3-6, 2020, Proceedings; 2020: Springer.
9. Tian Y, Huang T, Liu M, Jiang D, Spangher A, Chen M, et al., editors. Are large language models capable of generating human-level narratives? Proceedings of the 2024 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing; 2024: Association for Computational Linguistics.
10. Simon HA. Designing organizations for an information-rich world. In: Greenberger M, editor. Computers, communications, and the public interest: Johns Hopkins Press; 1971. p. 37-72.
11. Davenport TH, Beck JC. The attention economy: Understanding the new currency of business: Harvard Business School Press; 2001.
12. Creswell JW, Creswell JD. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. 5th ed: SAGE; 2018.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Seyed Dariush Rezaei; Behrooz Zeynali (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
