Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 پاییز 1405 1405 07 01 Characteristics of Isfahan Comedy Theater Based on Henri Bergson’s Theories شاخصه‌هاي تئاتر کمدي اصفهان بر اساس نظريات هنري برگسون 1 16 FA مسعود منصوری کارشناسی ارشد ، گروه کارگردانی نمایش، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران Journal Article 1404/11/01 <p>Isfahan comedy theater, as one of the prominent currents of indigenous Iranian performance traditions, has consistently occupied a distinctive position within popular culture and the history of Iranian theater. Relying on local dialect, improvisation, everyday situations, and humor rooted in regional identity, this theatrical genre has succeeded in establishing a profound connection with its audiences. Despite the significance of this performative tradition, its theoretical analysis within the framework of classical theories of laughter has received limited scholarly attention. The present study aims to identify and explain the characteristics of Isfahan comedy theater based on the theories of Henri Bergson and to examine the extent to which these characteristics correspond to the twelve selected parameters of laughter presented in the book Laughter. The research adopts a descriptive–analytical method and is based on library studies, field investigations, and interviews with several practitioners active in this field. Data were collected through the analysis of the two prominent plays Khastgari and Shir To Shir and were subsequently compared with Bergson’s theoretical framework. The findings indicate that components such as the interference of semantic series, repetition, situational inversion, the mechanization of behavior, and the emphasis on linguistic features are actively present in Isfahan comedy theater and constitute a major part of the mechanisms of laughter within these works. Furthermore, the Isfahani dialect and the element of improvisation, as identity-forming factors, play a decisive role in strengthening the social function of laughter. Consequently, it may be argued that Isfahan comedy theater, while preserving its indigenous authenticity, possesses the capacity to be analyzed and interpreted within the framework of classical aesthetic theories of laughter.</p> <p>تئاتر کمدی اصفهان به‌عنوان یکی از جریان‌های شاخص نمایش‌های بومی ایران، همواره جایگاهی ویژه در فرهنگ عامه و تاریخ تئاتر کشور داشته است. این گونه نمایشی با تکیه بر لهجه، بداهه‌پردازی، موقعیت‌های روزمره و شوخی‌های مبتنی بر هویت محلی، توانسته است پیوندی عمیق با مخاطبان برقرار کند. با وجود اهمیت این سنت نمایشی، تحلیل نظری آن در چارچوب نظریه‌های کلاسیک خنده کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین شاخصه‌های تئاتر کمدی اصفهان بر اساس نظریات هنری برگسون و بررسی میزان انطباق این شاخصه‌ها با پارامترهای منتخب دوازده‌گانه خنده در کتاب «خنده» است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، بررسی میدانی و مصاحبه با برخی فعالان این حوزه بوده و داده‌ها از طریق تحلیل دو نمایش شاخص «خواستگاری» و «شیر تو شیر» گردآوری و با چارچوب نظری برگسون تطبیق داده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی چون تداخل سلسله‌های معنایی، تکرار، وارونگی موقعیت، مکانیکی شدن رفتار و برجسته‌سازی ویژگی‌های زبانی، در تئاتر کمدی اصفهان حضوری فعال دارند و بخش عمده‌ای از سازوکار خنده در این آثار را شکل می‌دهند. همچنین لهجه اصفهانی و عنصر بداهه‌پردازی به‌عنوان عوامل هویت‌ساز، نقش تعیین‌کننده‌ای در تقویت کارکرد اجتماعی خنده ایفا می‌کنند. در نتیجه می‌توان گفت تئاتر کمدی اصفهان، ضمن حفظ اصالت بومی خود، قابلیت تحلیل و تبیین در چارچوب نظریه‌های کلاسیک زیبایی‌شناسی خنده را داراست.</p> https://jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/361/246