Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 پاییز 1405 1405 07 01 Discourse Analysis Based on the Linguistic Layer (With an Emphasis on the Frequency and Impact of Keywords) in the Epic Section of the Shahnameh with Reference to the Story of Rostam and Esfandiar تحلیل گفتمانی مبتنی بر لایۀ زبانی (با تأکید بر بسامد و تأثیر واژگان کلیدی) در بخش حماسی شاهنامه با تکیه بر داستان‌ رستم و اسفندیار 1 17 FA فرحناز نعمتی هولاسو گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران غلامرضا داودی پور گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ثریا رازقی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/10/01 <p>This study, with a focus on the discourse stylistics of the Shahnameh, examines discourse analysis based on the linguistic layer (with an emphasis on the frequency and impact of keywords) in the epic section of the Shahnameh, with particular reference to the story of Rostam and Esfandiar. The present research is founded on the assumption that the Shahnameh is not merely a literary text, but also a historical-cultural discourse in which values, ideologies, and power relations are represented. The primary objective of the study is to explain the linguistic and narrative mechanisms involved in the production of epic discourse and to reveal the hidden ideologies underlying heroic narratives. The research method is descriptive-analytical and is based on discourse stylistics and textual analysis, in which selected verses have been examined in terms of keywords, sentence types, rhetorical devices, point of view, and narrative oppositions. The findings of the study demonstrate that the examination of the linguistic layer revealed that key terms such as fate, wisdom, religion, God, king, hero, and epic vocabulary were employed not randomly, but consciously and purposefully, each carrying a particular semantic, evaluative, and ideological load. Through the frequency of these lexical items, Ferdowsi constructs a conceptual network in which political power, religious legitimacy, heroic ethics, and human destiny are continuously interacting and confronting one another. Furthermore, the analysis of sentence types, verbs, and narrative tenses indicated that the language of the Shahnameh is not neutral; rather, it is an active and performative language that, through commands, prohibitions, questions, oaths, and imperative verbs, either consolidates or challenges the power relations and social positions of the characters.</p> <p>این پژوهش با تمرکز بر سبک‌شناسی گفتمانی شاهنامه به تحلیل گفتمانی مبتنی بر لایۀ زبانی (با تأکید بر بسامد و تأثیر واژگان کلیدی) در بخش حماسی شاهنامه با تکیه بر داستان‌ رستم و اسفندیار می‌پردازد. پژوهش حاضر بر این پیش‌فرض استوار است که شاهنامه نه فقط متنی ادبی، بلکه گفتمانی تاریخی - فرهنگی است که در آن ارزش‌ها، ایدئولوژی‌ها و روابط قدرت بازنمایی می‌شوند. هدف اصلی پژوهش، تبیین سازوکارهای زبانی و روایی در تولید گفتمان حماسی و آشکارسازی ایدئولوژی‌های پنهان در پسِ روایت‌های پهلوانی است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر سبک‌شناسی گفتمانی و تحلیل متن است که در آن ابیات منتخب از منظر واژگان کلیدی، نوع جمله‌ها، شگردهای بلاغی، زاویۀ دید و تقابل‌های روایی بررسی شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بررسی لایۀ زبانی آشکار ساخت که واژگان کلیدی چون بخت، خرد، دین، یزدان، شاه، پهلوان و واژگان حماسی نه به‌صورت تصادفی، بلکه آگاهانه و هدفمند به‌کار رفته‌اند و هر یک حامل بار معنایی، ارزشی و ایدئولوژیک خاصی هستند. فردوسی از طریق بسامد این واژگان، شبکه‌ای مفهومی می‌سازد که در آن قدرت سیاسی، مشروعیت دینی، اخلاق پهلوانی و سرنوشت انسانی به‌طور پیوسته با یکدیگر در تعامل و تقابل‌اند. همچنین تحلیل نوع جمله‌ها، افعال و زمان‌های روایی نشان داد که زبان شاهنامه زبانی خنثی نیست، بلکه زبانی کنش‌مند است که از طریق فرمان، نهی، پرسش، سوگند و افعال امری، روابط قدرت و جایگاه اجتماعی شخصیت‌ها را تثبیت یا به چالش می‌کشد.</p> https://jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/349/266