Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 4 بهار 1405 1405 01 10 Focalization and Its Artistic Dimensions in the Short Stories of Houshang Golshiri with Emphasis on Gérard Genette’s Theory کانونی‌سازی و وجوه هنری آن در داستان‌های کوتاه هوشنگ گلشیری با تاکید بر نظریه ژرار ژنت 1 17 10.61838/jtpll.278 FA عبدالحسین شهامتی جویباری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران حسام ضیایی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران حسین علی پاشاپسندی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران Journal Article 1404/07/23 <p>Focalization, as one of the fundamental concepts of narratology, plays a decisive role in the transmission of meaning, the formation of point of view, and the organization of consciousness within the narrative text. Despite the significance of this concept in modern narrative theories, its systematic and coherent examination in contemporary Persian fiction—particularly in the works of Houshang Golshiri—has received comparatively limited scholarly attention. The central problem of the present study is to determine how focalization in Golshiri’s short stories contributes to the creation of the artistic dimensions of narrative, including ambiguity, suspense, polyphony, and the reader’s active participation, and to explore the relationship between different types of focalization and the semantic and ideological layers of these stories. This research has been conducted through a descriptive–analytical method based on library studies. The short stories “Chenar,” “Malakh,” “Dahliz,” and “Shak Shab Ast” have been analyzed in accordance with Gérard Genette’s theory of focalization. The findings indicate that Golshiri, through the conscious employment of external, internal, and variable focalization and through deliberate shifts among them, constructs narratives that evade semantic certainty and transform truth into a fluid and multifaceted phenomenon. In these stories, focalization functions not only as a structural device but also as a framework for social and ideological critique, for foregrounding lived individual and collective experience, and for reinforcing the active role of the reader in the process of meaning production. These findings demonstrate that focalization constitutes one of the most significant aesthetic components of narrative in the short stories of Houshang Golshiri.</p> <p>کانونی‌سازی به‌عنوان یکی از مفاهیم بنیادین روایت‌شناسی، نقشی تعیین‌کننده در چگونگی انتقال معنا، شکل‌گیری زاویة دید و سازمان‌دهی آگاهی در متن داستانی دارد. با وجود اهمیت این مفهوم در نظریه‌های مدرن روایت، بررسی روشمند و منسجم آن در ادبیات داستانی معاصر فارسی، به‌ویژه در آثار هوشنگ گلشیری، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. مسئلة اصلی پژوهش حاضر آن است که کانونی‌سازی در داستان‌های کوتاه گلشیری چگونه به آفرینش وجوه هنری روایت، از جمله ابهام، تعلیق، چندصدایی و مشارکت فعال خواننده، می‌انجامد و چه نسبتی میان انواع کانونی‌سازی و لایه‌های معنایی و ایدئولوژیک این داستان‌ها برقرار است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایة مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده و در آن، داستان‌های کوتاه «چنار»، «ملخ»، «دهلیز» و «شک شب است» بر اساس نظریة کانونی‌سازی ژرار ژنت تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که گلشیری با به‌کارگیری آگاهانة انواع کانونی‌سازی بیرونی، درونی و متغیر، و با جابه‌جایی هدفمند میان آن‌ها، روایت‌هایی می‌آفریند که از قطعیت معنایی می‌گریزند و حقیقت را به امری سیال و چندوجهی تبدیل می‌کنند. کانونی‌سازی در این داستان‌ها، افزون بر کارکرد ساختاری، بستری برای نقد اجتماعی و ایدئولوژیک، برجسته‌سازی تجربه‌ی زیستة فردی و جمعی، و تقویت نقش فعال خواننده در فرآیند معناپردازی فراهم می‌آورد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که کانونی‌سازی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های زیبایی‌شناسی روایت در داستان‌های کوتاه هوشنگ گلشیری به‌شمار می‌آید.</p> https://jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/278/182