Maher Publishing Institute گنجینه زبان و ادبیات فارسی 3060-7930 3 پاییز 1404 1404 09 20 Non-Observance of Rhyme in the Epic Poem Vis and Ramin رعایت نشدن قافیه در منظومه ویس و رامین 1 17 10.61838/jtpll.205 FA اعظم مجیدیان گروه زبان وادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران. غلام عباس ذاکری گروه زبان وادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران. فروزان حق شناس گتابی گروه زبان وادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران. Journal Article 1404/04/01 <p>The romantic poem <em>Vis and Ramin</em>, written by Fakhr al-Din As‘ad Gurgānī, is one of the oldest and most significant narrative poems in Persian literature. Since the 11th century CE, it has attracted the attention of poets, critics, and scholars alike. This work is remarkable not only for its narrative structure and romantic themes but also for its artistic and rhetorical qualities. However, one of the key issues in analyzing this poem is the question of rhyme and the extent to which the poet adheres to its conventions. Rhyme, as one of the fundamental pillars of Persian poetry, plays a decisive role in creating external musicality and structural coherence. A close examination of the text of <em>Vis and Ramin</em> reveals that in many verses, the poet does not strictly adhere to the rigid rules of rhyme, showing instances of incomplete rhymes, vowel discrepancies, and unauthorized additions. At first glance, this may appear to be a sign of weakness or deficiency, but deeper analysis indicates that at times, this deviation from traditional rhyme conventions serves as a form of artistic innovation that enhances the poem’s narrative and emotional resonance. The present study, using a descriptive–analytical approach and based on rhetorical and prosodic sources, investigates the manifestations of rhyme non-observance in this poem and analyzes its impact on the musicality of expression, textual aesthetics, and the stylistic position of Fakhr al-Din As‘ad Gurgānī. The findings demonstrate that such non-adherence not only does not diminish the literary value of the poem but also contributes to the enhancement of narrative expressiveness, emotional transmission, and musical diversity.</p> <p>منظومه عاشقانه ویس و رامین، اثر فخرالدین اسعد گرگانی، یکی از کهن‌‌ترین و مهم‌ترین متون روایی منظوم در ادبیات فارسی است که از قرن پنجم هجری تاکنون مورد توجه شاعران، منتقدان و پژوهشگران قرار گرفته است. این اثر نه تنها از نظر روایت داستانی و مضامین عاشقانه برجسته است، بلکه به لحاظ هنری و بلاغی نیز جایگاهی ویژه دارد. در عین حال، یکی از مباحث مهم در تحلیل این منظومه، موضوع قافیه و میزان پایبندی شاعر به اصول آن است. قافیه به ‌عنوان یکی از ارکان بنیادین شعر فارسی، نقش تعیین ‌کننده‌ای در ایجاد موسیقی بیرونی و انسجام ساختاری دارد. بررسی دقیق متن ویس و رامین نشان می‌‌دهد که در بسیاری از ابیات، شاعر به قواعد سخت ‌گیرانه قافیه پای بند نمانده و نمونه‌هایی از قافیه‌های ناقص، اختلاف حرکتی و افزوده‌های غیرمجاز به چشم می‌‌خورد. این امر در نگاه نخست ممکن است نشانه ضعف یا کاستی تلقی شود، اما تحلیل عمیق ‌تر نشان می‌‌دهد که گاه این هنجارگریزی از قواعد سنتی قافیه، خود به نوعی نوآوری هنری تبدیل شده و در خدمت روایت و عاطفه اثر قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر اساس منابع بلاغی و عروضی، به بررسی جلوه‌های رعایت نشدن قافیه در این منظومه می‌‌پردازد و تأثیر آن را بر موسیقی کلام، زیبایی ‌شناسی متن و جایگاه سبکی فخرالدین اسعد گرگانی تحلیل می‌‌کند. نتایج نشان می‌‌دهد که این عدم التزام نه تنها موجب کاستی اثر نشده، بلکه به تقویت روایت‌گری، انتقال عاطفه و ایجاد تنوع موسیقایی کمک کرده است<strong>.</strong></p> https://jtpll.com/index.php/jtpll/article/download/205/153